«

»

چاپی بکە بابەت

یەنار محەمەد” فەرمانڕەوایی پارتە ئیسلامییەكان لەئێراقدا مەترسین بۆسەر بزووتنەوەی ژنان”

ریوان-ئەڤین

پاش رووخاندنی رژێمی بەعس لەساڵی 2003دا زۆرینەی ئەو حكومەتانەی لەئێراقدا پێكهێنراون هەڵگری مۆركو ئایدییایەكی ئیسلامیانەبوون ئەوەش بەپێی بۆچوونی چالاكوانی بواری ژنان مەترسییەكی گەورەیە بۆ سەر بزووتنەوە ئازادیخوازییەكانی ژنان لەو وڵاتەدا، لەدیدارێكی تایبەتی رێوانیشدا خاتوو یەنار محەمەد سەرۆكی رێكخراوی ئازادی ژنان لەئێراق، وتی  “پارتە ئیسلامییەكانی ئێراق بیر تەسكن بەرامبەر بەمەسەلەكانی ژنان، ئەگەر ئەوانیش لەفەرمانڕەوایی نەبوونایە ڕەوشی كۆمەڵایەتی ژنانی ئێراق باشتر دەبوو”، بەم شێوەیەی خوارەوەش وەڵامی پرسیارەكانی رێوانی دایەوە.
  • رێوان: خوێندنەوەتان بۆ رەوشی سیاسی ئێستای ئێراق چۆنە؟ ئایا هیچ هیوایەك بەدیدەكرێت بەرەو ئایندەیەكی باشتر؟.
یەنار: سیناریۆی سیاسی ئێراق سیناریۆیەكی نالەبارو شكست خواردووە، بێگومان ئەوەش دەرئەنجامێكی ئاسایی  سەردەمی رووخاندنی رژێمی بەعسو هاتنەناوەوەی هێزەكانی ئەمریكایە بۆ ناوخۆی ئەم وڵاتە كەرۆڵی سەرەكییان هەبوو لەدابەشكردنی ئێراق لەسەر بنەمای ئاینیو نەتەوەییو تایفەگەری، ئەمریكییەكان لەپێش چاوی هەموو جیهان وایان پێشاندا كەئەوان توانیوویانە بنەماكانی دەوڵەتێكی یاسایی بەهێز  لەئیراق دابمەزرێنن، بەڵام دواتر زۆر بەڕوونی دەركەوت ئەو دەوڵەتەی ئەوان دەوڵەتی ستەمو نادادپەروەریو گەندەڵكاری بوو، هەروەها چوڵكردنی شاری موسڵ لەلایەن هێزەكانی سووپاوە لە 10ی حوزیرانی 2014داو داگیركردنی شارەكە لەلایەن كۆمەڵێك چەكداری داعشەوە بەهێزترین بەڵگەیە بۆ فشاڵبوونی دەزگاو دامەزراوەكانی ئێراق كە ئەمریكییەكان سەرپەرشتیان دەكردن بۆیە ئەستەمە ڕەوشەكە بەرەو قەراغی ئارامی بچێتو خەڵكیش بەئاسوودەی لەگەڵ یەكتردا بژین.
  • رێوان: لەم رەوشەی ئێستادا دۆخی ژنان لەنێو هەموو ئەو هاوكێشە ئاڵۆزانەددا چۆن دەبینیت؟ بەڕای تۆ ئەو بارودۆخەی ئێستا  تاچەند كاریگەری لەسەر ژنانی كۆمەڵگەی ئێراقی بەجێهێشتووە؟
یەنار: گەر بمانەوێت بەگشتی ئاوڕێك لەڕەوشی ژنانی ئێراق بدەینەوە ئەوا زۆر بەڕوونی دەردەكەوێت كە رەوشەكە لەشارێكەوە بۆ شارێكی تر جیاوازە، بەڵام پێویستە درك بەوە بكەین كە ژنان هەمیشە دیلی دابو نەریتو كۆنەپەرستی بوونو رەوشی كۆمەڵایەتی ژنان لەئێراق دەكرا گۆڕانكاری ئەرێنی بەسەردا بهاتایە، ئەگەر كۆمەڵێك لەو سیاسیانەی ئەمڕۆی گۆڕەپانی سیاسی ئێراق نەبوونایە كە هەموو هەوڵێكیان بۆ دەركردنی ئەو یاساو رێسایانەیە كە ژنان قوڵبەست دەكاتو دەیانكاتە پاشكۆی  پیاوان، لێرەشدا یاسای جەعفەری نموونەی ئەو راستییانەیە كەدەیسەلمێنێت پارتە ئیسلامییەكانی ئێراق چەند بیر تەسكن بەرامبەر بەژنان، كاتێك دەنگ لەسەر یاسایەك دەدەن  كچان ناچار دەكات لەتەمەنی 9ساڵیدا بچێتە ژیانی هاوسەرگیرییەوە،پارتی فەزیڵەو هەموو پارتەكانی نێو بەرەی شیعی بۆ گەلی ئێراقیان سەلماند كە ئەوان چەند دڕندەن لەمامەڵەكردن لەگەڵ ژنانداو وەكو جەستەیەكی بێ رۆح كە تەنها ئەركی تێركردنی حەزە سێكسییەكانی پیاوە ومنداڵ هێنانە.
  • رێوان: واتە دەتوانین بڵێین سیستمی فەرمانڕەوایی لەئێراقدا بەرپرسیارە لەپەرواێزخستنی سیاسیو كۆمەڵایەتی ژنان؟
یەنار: سیستمی فەرمانڕەوایی لەئێراقدا رۆڵی هەبووە لەهێنانەكایەوەی فەزای سەركوتكردنو چەوساندنەوەی ژنان ، تائێستاش یەك پیاو  بۆی هەیە چوار ژنی هەبێت، هەروەها لەڕێگەی یاساكانەوە ژنان خراونەتە چوارچێوەی كۆیلایەتی كۆمەڵایەتییەوە، لەڕووی میراتیشەوە هەمیشە ئەولەوییەت بۆ پیاوەكان بووە پێش ژنان، هەموو ئەم  دژایەتیكردنەش بۆ ژنان دەكرا بوونی نەبوایە ئەگەر پارتە ئیسلامییەكان لەفەرمانڕەوایی نەبوونایە، بۆیە دەڵێم تاكو ئیسلامییەكان فەرمانڕەوایی ئەم وڵاتە بكەن ژنانی ئێراق هەمیشە كۆیلەنو ئازادی نابیننەوە.
  • رێوان: بەڕای تۆ دەبێت پەنا بۆ  چ جۆرە سیستمێكی سیاسی ببرێت كە بتوانێت مافو ئازادییە زەوتكراوەكانی ژنانی ئێراق بگێڕێتەوە؟
یەنار: سیستمە عیلمانییەكان ڕەنگە تاڕادەیەكی باش بتوانن ئەو ئەركە لەئەستۆ بگرن، لەگەڵ  ئەوەی هەندێك لەو سیستمانەش بەجۆرێك لەجۆرەكان ژێركەوتووی كاریگەرییەكانی بزووتنەوە نەتەوەییەكانن كە تاڕادەیەكی زۆر دەسەڵاتو فەرمانی پیاوسالارییان بەلاوە مەبەستە، بەڵام مێژووش ئەوەی سەلماندووە زۆرینەی وڵاتە ئیشتیراكییەكان دەستوورێكی تۆكمەیان هەیە لەبارەی مافو ئازادییەكانی ژنان لەولاَتەكانیان،  مامەڵەكردنی یەكسان هەیە  لەنێوان ژنانو پیاوان لەگرێبەستەكانی هاوسەرگیریو جیابوونەوەدا بەپێچەوانەی سیستمی سەرمایەداری  كە تائێستاش كێشەیان هەیە لەو بارەیەوە.
  • رێوان: لەئێراقدا ژمارەیەكی زۆر لەڕێكخراوەكانی تایبەت بەژنان بوونیان هەیەو كار بۆ بەدیهێنانی مافەكانی ژنان دەكەن، تۆ چۆن رۆڵی ئەو رێكخراوانە هەڵدەسەنگێنیت؟
یەنار: بوونی ئەو رێكخراوانە لەبنەڕەتدا هەنگاوێكی زۆرباشە بۆ رێكخستنەوەی بزووتنەوەكانی ژنان، بەڵام ئالییەتی كۆمەكردنی ئەو رێكخراوانە وایكردووە وەكو كەرەستەیەكلەلایەن  وڵاتانی بیانییەوە بەكاربهێنرێن، چونكە زۆرینەی ئەو وڵاتانە ئەجیندانی تایبەتیان هەیە لەئێراقدا، هەروەها ئەو كۆمەكانەی لەحكومەتی ئەمریكاو رێكخراوی نەتەوە یەكگرتووەكانەوە بۆ رێكخراوەكانی ژنان دەنێردرێت  مەبەست لێی یارمەتیدانو كارئاسانی كردنە بۆ حكومەت لەهەندێك كاروباری گرنگدا وەك هەڵبژاردنەكان، بۆیە لەدەرئەنجامدا دەتوانین بڵێن ئەركی ئەو رێكخراوانە كارئاسانییە بۆ حكومەتەكانیان نەوەكو داواكردنی مافەكانی ژنان، ئەگەر هەندێك لەڕێكخراوەكانی ژنانیش بەو ئاڕاستەیەی ئاماژەم پێكرد كارەكانیان تێنەپەڕاندبێت ئەوەش هەر بەپێی پێویست نییەو لەگەڵ واقیعی ژناندا لەئێراق نەگونجاو بووە.
  • رێوان: كەواتە ئەو رێكخراوانە تاچەند لەئاستی خواستەكانی ژناندان بۆ بەدیهێنانی ئایندەیەكی گەشتر؟
یەنار: لەسایەیی ئەوانەی كە یاسایەكی وەكو یاساكەی جەعفەری دادەڕێژنەوە دەكرێت بڵێم بزووتنەوەی ژنان بەگشتی لەم وڵاتەدا لەژێر مەترسی پیاوسالاری هەندێك لەسیاسییەكاندایە، نەوك تەنها سیاسییە پیاوەكان، بەڵكو هەندێكیش لە (ژنە سیاسییەكان ) یش،  لەماوەی رابردووا چەندین كەسایەتی ژن رۆلی كاریگەرییان نواند لەگۆڕەپانی ژیانی سیاسیو كۆمەڵایەتی ئێراقدا، مەسەلەی كومەك كردنیش زۆرجار بووەتە هۆكاری ئەوەی ژنانی  ناو ئەو رێكخراوانە سەنگەر لەیەكتر بگرن، هەروەها پێویستە ئاماژە بەوەش بدەم كە بوونی ئەم رێكخراوانە زەمینەیەكی زۆر لەباری بۆ هاتنە ناوەوەی گەنجان رەخساندووە، بەڵام تائێستاش جۆرێك لەلاوازی لەكارەكانیاندا بوونی هەیە، هۆكاری ئەوەش لاوازی بزووتنەوەی چەپی كرێكارییە لەئێراقدا.
  • رێوان:  هیچ جۆرە هاوكاریوپەیوەندییەك هەیە لەنێوان ئێوەو رێكخراوەكانی ژنان لەكوردستاندا لەبواری كاركردنی هاوبەشدا لەبارەی مەسەلەكانی ژنانەوە؟ چۆن ئەو پەیوەندییانە هەڵدەسەنگێنیت؟
یەنار:  بەڵێ، كاری هاوبەش لەنێوانماندا هەیە لەپڕۆژەی پلانی نیشتمانی ئێراقدا تایبەت بەبڕیاری (1325)ی نەتەوە یەكگرتووەكان كاری هاوبەشمان كردووە، هەروەها لەگەڵ ژنانی كوردستاندا لەچەندین وێستگەی كاری رێكخراوەییدا پێكەوە كارمان كردووەو لەگەڵ خاتوو لەنجە عەبدوڵڵادا لەبەردەم پەرلەمانی وڵاتی سویددا چالاكی تایبەتمان هەبووە لەبارەی شیكردنەوەی رەوشی ژنان لەئێراقو كوردستاندا، هەروەها لەگەڵ خاتوو هۆزان مەحموود، ئەو یەكێكە لەبەتواناترین ژنانی رێكخراوەكەمانو هەموومان لەوساتانەدا یەك دەنگو یەك هەڵوێست بووین كە ئەوەش بەڕای من هەنگاوێكی زۆر باشە بۆ هەموو كاتێك.
  • رێوان: چەند مانگێك لەمەوپێش كردەوەیەكی تێرۆرستی لەناو شاری بەغداد دا كۆمەڵێك ژنی كردە ئامانجو كۆمەڵێك ژن بەكوژراوەیی لەنێو یەكێك لە باڵەخانەكاندا دۆزرانەوە ئەوەش تاڕادەیەك هەموو لایەكی تووشی شۆك كرد، بەڕای تۆ كێ بەرپرسە لەو جۆرە كردەوانە؟
یەنار : میلیشیاكانی (عصائب أهل الحق) ئەو كارەساتەیان ئەنجامدا كە لەناوچەی زەیونەی شاری بەغدادی پایتەخت روویدا، دەوترێت ئەو میلیشیایانە پێش ئەوەی ئەو كۆمەڵ كوژییە ئەنجام بدەن لەیەكێك لەفەرمانگەكانی سەر بەوەزارەتی ناوخۆ كۆمەڵێك زانیارییان لەو بارەیەوە وەرگرتووەو دواتر چوونەتە شوێنی رووداوەكەو كۆمەڵ كوژییەكەیان ئەنجامداوە، ئەم سەردەمەی ئێستای ئێراق كە لەژێر دەسەڵاتی پارتە ئیسلامییەكاندایە هیچ بەهایەكی بۆ مرۆڤو مافەكانی دانەناوەو هەر ئەوانن كە ژنان دەكەنە نێچیرێكی ئاسان بۆ تێركردنی بەرپرسانو پیاوە سەربازەكان، دواتریش كە هەموو كارێكیان لەگەڵدا ئەنجام دەدەن تۆمەتی زینا كردنیان دەخەنە پاڵ، ئەوان پێیان وایە زیناكردن تەنها یەك لایەن لێی بەرپرسیارە ئەوەش خودی ژن خۆیەتی.
  • رێوان: دوا وتەی بەڕێزتان؟
 یەنار: لەڕوانگەی ئێمەوە پێویستە ژنانی ئێراق بەگشتی یەكگرتوو یەك دەنگ بن لەئاستی داواكاریو مافەكانیان بۆ هاتنەكایەی كۆمەڵگەیەكی یەكسانیخواز، لێرەشەوە داواكارم لەژنە چالاكوانانی كوردستان هەلی كاری هاوبەشی زیاتر بڕەخسێنن بۆ بەدیهێنانی هەموو مافو ئازادییەكانی ژنان لەم وڵاتەدا.
Yanaraward0307
پڕۆفایل:
یەنار محەمەد.
لەساڵی 1960  لەشاری بەغداد لەدایكبووە.
ماستەر لەبواری ئەندازیاری بیناسازی لەزانكۆی بەغداد.
چالاكوان لەبوارەكانی ژنانو سیاسەت.
دامەزرێنەرو سەرۆكی رێكخراوی ئازادی ژنان لەئێراق.

بەستەری هەمیشەیی بۆ ئەم بابەتە: http://www.owfi.info/KU/?p=220

رێکخراوی ئازادی ژنان له عێراق (OWFI)
owfi.info 2014 © All rights reserved


Hosting & Design: 1997-2014 Chrakan.com