«

»

چاپی بکە بابەت

پرسی ژنی کورد له‌نێوان به‌نه‌ته‌وه‌یکردن‌و ئیسلامیزه‌کردندا.

logo-OWFI-KUهۆزان مه‌حموود : به‌پێی هه‌واڵێک که‌ له‌ماڵپه‌ری (وارڤین) بڵاوبۆته‌وه،‌ گوایه‌ بەبۆنەی ڕۆژی جیهانی ژن (هەشتی مارس)، کۆنفرانسێک له‌ژێر ناونیشانی (بەرەو پتەوكردنی ڕۆشنبیرییەكی ئیسلامی هاوسەنگ سەبارەت بەپێگەو ڕۆڵی ئافرەت لەكۆمەڵگەدا) له‌ڕۆژانی 5‌و 6ی مارس سازده‌‌درێت. ئەو كۆنفرانسە وەزارەتی ئەوقاف بەهاوكاری وهەمئاهەنگی لەگەڵ هەریەك لە(لیژنەی ئەوقاف‌و كاروباری ئاینی لەپەرلەمانی هەرێمی كوردستان)، (یەكێتی زانایانی ئاینی ئیسلامی)و ( كۆربەندی هزری ئیسلامی) لەگەڵ (ئەنجومەنی باڵای خانمان) ئەنجامده‌درێت. ‌ زۆربه‌ی وتاربێژان لەئەوقافەوەو لەم کۆمەڵە ئیسلامی وداموده‌زگا دینیانه، ئامادەبونێکی دیارو بەرچاویان دەبێت، لێرەوە کێشه‌ی من لەگەڵ ئەم کۆنفرانسە دەستپێدەکات، بەوەی ده‌رده‌که‌وێت که ‌ئه‌جێندایه‌ک له‌پشت ئه‌م به‌ناو کۆنفرانسه‌وه‌‌ هه‌یه، وه‌غافڵبونی حکومەت ڕادەگەیەنێت، ئەمە جگە لە‌زاڵکردنی گوتارێکی ئیسلامیانه‌ به‌سه‌ر پرسی ژندا. من هەرگیز کێشه‌یه‌ک نابینم له‌وه‌ی که ‌هه‌رکه‌س‌و لایه‌نێک کۆڕوکۆنفرانس له‌یادکردنه‌وه‌ی ڕۆژێکی تایبه‌ت به‌ژناندا سازبدات، ئه‌وه‌ی به‌کێشه‌ی ده‌بینم ئاماده‌بونی ئایدۆلۆژی ئیسلامیانه‌یه‌و زاڵی گوتاری ئاینییە بەمەبەستی سیاسی، کە لەدواجاردا خزمەت بەگوتاری ئیسلامی سیاسی دەکات. ئەم گوتارە ئیسلامییه‌ سیاسییە لەدەرەوەی پرسی ئاین‌و کۆمەڵگە کاری خۆی دەکات، لەهه‌مو کایه‌ سیاسی‌و کۆمه‌ڵایه‌تییه‌کان له‌کوردستاندا، به‌هێمنی وخشکەیی زۆر به‌به‌رنامه‌وه‌ له‌لایه‌ن به‌شێک له‌پارته‌کانی نێو ده‌سه‌ڵاتی حکومی‌و لەده‌ره‌وه‌ی ده‌سه‌ڵاتیش کاری بۆ ده‌کرێت. پێکەنین لەوەدایە ئیسلامییه‌کان هەم لەنێو حکومەتدا کاردەکەن وهەم لەگەڵ ئۆپۆزیسیۆندا، بەرنامەی خۆیان وەک ئاو دەکەنە ژێر کۆی دیمەنی سیاسی لەکوردستاندا.

بەداخەوە له‌ڕۆژێکی وه‌کو 8ی مارسدا که‌ ڕۆژی جیهانی ژنانه‌ لەکوردستانداو، بەبه‌رچاوی هه‌مو هێزە به‌ناو دیموکراسخوازەکانی کوردستانەوە، مۆرکێکی ئاینی لێده‌درێ. گوتاری سیاسی ئاینی دەیەوێت ژنی کورد جیابکاتەوە ‌له‌ژنانی دونیا، ئەم ڕۆژە ده‌کرێته‌ ڕۆژێک بۆ زاڵکردنی گوتاری ئیسلامی سیاسی. بێگومان وەک ئاماژەمان پێدا کەس ناتوانێت، ئەمه‌ وه‌کو ئه‌جێندایه‌کی سیاسی مامه‌ڵه نه‌کات. کێشه‌ی سه‌ره‌کی له‌وه‌دایه‌ که ‌حکومەت بۆ ئەم مەبەستە بەکاردەهێنرێت،داموده‌زگای وەک ئەوقاف لەپشت ئەم کارەوەیە، (ئه‌نجومه‌نی خانمان) دەبێتە هۆکارێک بۆ سەرکەوتنی دیدی ئیسلامی سیاسی لەپرسی ژناندا. ئەم ئەنجومەنەو داموده‌زگا دینییه‌کانی وه‌کو ئه‌و‌قاف شه‌رعییه‌تی “ڕه‌سمی” بونیان هه‌یه‌ له‌لایه‌ن حکومه‌تی هه‌رێمه‌وه‌و خۆیان به‌ده‌مڕاست‌و بڕیارده‌ری پرسی ژنان ده‌زانن له‌کوردستان، ئه‌وانن له‌پرۆسه‌و پلانداڕشتنی حکومه‌تدا قسه‌ی یه‌که‌م ده‌که‌ن‌و سیاسه‌ت‌و یاساکانی تایبه‌ت به‌پرسی ژنان له‌ژێرسایه‌ی ئه‌م کۆکتێله‌ له‌مێنتاڵییەت‌و گوتاری دینی‌و نه‌ته‌وه‌یی ناڕێکدا داده‌ڕێژرێت. بەداخەوە میدیاکان بۆ ئەم مەبەستە بەکاردێنن، ئەمە جگە لەبەهەدەردانی ئەو بودجه‌ گەورەیە کە حکومەت‌و پەڕلەمان بۆ ئەم پرسە تەرخانیکردوە، کەچی ئەمانە دێن لەخزمەتی زاڵکردنی گوتاری ئیسلامی سیاسی ‌به‌سه‌ر ته‌واوی پرسی ژنی کورددا، ئەم بودجەیە سەرفدەکەن. هه‌ربۆیه‌ش زۆر گرنگه‌ که‌ پەڕلەمان‌و حکومەت‌و ڕێکخراوەکانی کۆمەڵگەی مەدەنی‌و ڕێکخراوه‌کانی ژنان، بەجدی لەم کارە بکۆڵنەوەو پڕۆتێستی بکەن.

من پێموایە پرسی ژن له‌کۆی پرۆسه‌ی نه‌ته‌وه‌ دروستکردن یان هێشتنه‌وه‌ی لەنێو چواچێوەی ئاینی بونی کۆمه‌ڵگادا ڕۆڵێکی هێجگار سیمبۆلی‌و گرنگیان پێده‌درێت. فیگوری ژن هه‌میشه‌ وه‌ک کێشانی مه‌رزێکه‌ له‌نێوان “خۆماڵیبون”‌و (بێگانه‌بون) دا. له‌م گوتارە بەئاینبونکردنەدا دەیەوێت ژن وەک نەوت خۆماڵی بکات‌و لەهەمانکاتیشدا بێگانەی دەکات‌و لەدوفاقییەکی ئەخلاقیدا، ئەم گوتارە دەیەوێت بڵێت: (ئاها ژنی ئێمە چەند سه‌نگینه‌و ژنی ئه‌وان چەندە سوکن) ئەم گوتارە لەو کۆنتێکستە سێکسوالییەدا خۆی ده‌بینێته‌وه، ‌ له‌ململانێ ئاینی‌و نه‌ته‌وه‌ییه‌کاندا ئاوەها وێنای ژن دەکات، نامۆی دەکات بەخۆی، مادامەکی جەستەی جیاوازە لەپیاوو دەیەوێت داپۆشینی جەستەو نۆرمی ئیسلامەوییانە بکاتە پێوەر بۆ چالاکی ژن لەدونیادا، ئەمە گوتارێکی ئێجگار ترسناکە لەگەڵ بنەما سادەکانی مەدەنییەتی کۆمه‌ڵگادا ناگونجێت، گەر هاتو گوتارێکی فاشی نەبێت.

بۆ نمونه‌ ئه‌گه‌ر ئاوڕێک لەبیست ساڵی ڕابوردوی پارتەکانی نێو ده‌سه‌ڵات بده‌ینه‌وه‌، یه‌که‌م کاریان کوشتاری ژنان بو له‌ژێر به‌هانه‌ی پاکردنه‌وه‌ی کۆمه‌ڵگا له‌بێئه‌خلاقی‌و تۆمه‌تبارکردنی ژنان به‌هاوکاری ڕژێمی به‌عس. له‌کاتێکدا زۆرێک له‌م شۆڕشگێرانه‌ی که ‌ئێستا پله‌ به‌رزن له‌حکومه‌تدا خۆیان فایلداربون له‌گه‌ڵ حیزبی به‌عس. ته‌نانه‌ت لەدوای ئاشکرابونی فایلەکانیان لەکۆنفراسەکاندا بەچەپڵەکرانەوە بەسەرکردە. که‌واته‌ کوا نەتەوە؟، کوا کوردایەتی‌و کوا ئەخلاق؟ بۆچی دەبێت ئەخلاق هەر لەدەوری جەستەی ژن کۆبکرێتەوەو کاری لەسەربکرێت. ئیسلامییه‌کان بەبەرچاوی پارتە کوردییەکانەوە کە ئیدیعای سۆسیالدیموکرات بون‌و پێشکەوتوخوازییەت دەکەن، هەستان بەتیرۆری ژنان لەزۆر ڕوەوە. ئەم کارانەی ئیسلامییەکان ڕاگوزه‌ر نییه‌و له‌لایه‌ن بزوتنەوەی ژنان پێویستی به‌شیکاری‌و تێگه‌یشتنی زیاتر هه‌یه‌. دیارە کەس حوکمی لەشێوەی مورسی‌و مورشیدی ئیخوانێکی دیکەی قبوڵ نییە، ئیدی نازانم چۆن حکومەت بەم کارەی ئەوقاف‌و ئەنجومەنی خانمان ڕازییە؟ نازانم حکومەت بۆ دەکەوێتە تەڵەی لەم جۆرە، یان خۆی بەشدارە؟ من ئەم پرسیارە بۆ حکومەت‌و پەڕلەمان جێدێڵم.

به‌بڕوای من هه‌ردوکیان ئەو پارتە ناسیونالیسته پاتریارکییانەو ئیسلامەوییەکان کە ئێستا خۆیان بەئۆپۆزیسیۆن نمایشدەکەن، هەردوکیان په‌یامه‌که‌یان یه‌ک ناوه‌رۆکی هه‌یه‌و لەوانه‌یە لەفۆرمی خۆنمایشکردندا جیاوازبێت، ئه‌ویش پێناسه‌کردنه‌وه‌ی ڕۆڵ‌و پێگه‌ی ژنە له‌ڕوانگه‌ (ماسکولینه‌ نه‌ته‌وه‌ییە ئیسلامییه)‌که‌یه‌وه‌، زاڵکردنی مۆرکی ئاینە بەسەر پرسی ژن‌و کۆمەڵگەدا. ئەمە ستراتیژی یه‌که‌می ئه‌م دو تەوژمە پاتریارکییە ناسیونالستی‌و ئیسلامیانه‌ ‌بو. ئه‌وه‌تا ئێستا ئه‌م پارتانەی که ‌حکومه‌تی کوردییان پێکهێناوه‌ ژنی کوردیان له‌نێو گوتاری دینی‌و نه‌ته‌وه‌یدا ڕاگرتوه‌، ڕۆژێک له‌ژێر ناوی کۆنفرانسی نه‌ته‌وه‌یی ژنان‌و ئێستاش له‌ژێر ناوی پته‌وکردنی ڕۆشنبیری ئیسلامی هاوسه‌نگ سه‌باره‌ت به‌پێگه‌ی ژنان له‌کۆمه‌ڵگەدا، پرسی ژن ده‌خه‌نه‌وه‌ ژێر گوتاری ئیسلامی سیاسی، لەڕێگه‌یه‌وه‌ هه‌وڵده‌ده‌ن ژنان ملکه‌چی ڕیفۆرمخوازی ئیسلامی بکه‌ن، هه‌روه‌ک چۆن له‌وڵاته‌ عه‌ره‌بییه‌کاندا جۆرێک له‌”فیمینیزمی ئیسلامی” هه‌یه‌، که‌ هه‌م ڕۆژئاواوهه‌م ده‌سه‌ڵاته‌ دیکتاتۆره‌ دینییه‌کان کێشه‌یه‌کیان نییه‌ له‌گه‌ڵیاندا. ئیسلامییه‌کان به‌جۆرێک ڕێگه‌یان به‌(فێمینیزمی ئیسلامی)داوه‌ بێته‌ ناو بزوتنه‌وه‌که‌یانه‌وه‌، کە جارجارە گوێیان بۆ ده‌گرن‌و ڕیفۆرمی بچوکیش ده‌که‌ن بۆیان، چونکه‌ باش دەزانن، کە فێمینزمی ئیسلامی وه‌ڵامی بنه‌ڕه‌تی‌و ستراتیژی گۆڕانگاری جیدی پێ نییه‌. ته‌نها هه‌وڵی ئارایشتکردنی دینی ئیسلامه‌و جێکردنه‌وه‌ی نوخبه‌یه‌کە له‌ژنانی موسڵمان له‌پۆست‌و پایه‌ حیزبی‌و ده‌وڵه‌تییه‌کاندا. گاڵتەجاڕی لەوەدایە، ده‌وڵه‌تانی لیبرالیزم‌و نیولیبرالیزمی ڕۆژئاوا، فێمینیزمی ئیسلامی وه‌کو جۆرێک له‌ فێمینیزمی “ئایدیال” و” خۆماڵی” خۆرهه‌ڵاتی مامه‌ڵه‌ ده‌که‌ن، که ‌پڕاوپڕی ئه‌و وێنایه‌یه‌‌ ڕۆژ‌هه‌ڵاتناسه‌کان له‌سەر ژنی خۆرهه‌ڵاتی له‌زیهنی تاکی غه‌ربیدا دروستیان کردوه‌…

ئه‌مه‌ی له‌کوردستانیش هه‌یه‌ ناکرێ له‌م گۆرانکارییه‌ ناوچه‌ییانه‌ به‌دابڕاوی سه‌یر بکرێت، ده‌سه‌ڵاتی هه‌رێم به‌درێژایی مێژوی خۆی، لەبێ بەرنامەییەوە بێت یان بەدەستی ئەنقەست،‌ جۆرێک سیستمی ناسیۆنال – ئیسلامی ئەکتیڤ کردوە، که ‌ئیسلامییه‌کان هه‌مو کات سودیان له‌نه‌رمی حوکمرانی کوردستان وه‌رگرتوه،‌ بۆ بڵاوکردنه‌وه‌ی کولتورێکی ئیسلامی، هه‌ر لەباڵاپۆشی ژنانه‌وه‌ بیگرە، تاده‌گاته‌ گوتاری ئاڕاستە بۆکراوی مەلاکان له‌مزگه‌وتەکان، ئەمه‌ سه‌رتاپا مۆدێلی‌ ‌ ئیسلامی خه‌لیجی‌و کەنداوە. له‌سه‌ره‌تای هاتنه‌ سه‌ر کاری هێزه‌ کوردییه‌کان دوای ڕاپه‌ڕین جۆرێک له‌ڕێکخستنی سێكسوالیتی‌و پێگه‌ی ژن له‌کۆمه‌ڵگای کوردیدا له‌ئارادا بوه‌ که ‌پشت به‌ستو بوه‌ به‌دین‌و ده‌سه‌ڵاتی خێله‌کییه‌وه‌. به‌ڵام لێره‌دا ئیسلامی سیاسی گه‌وره‌ترین سودی وه‌رگرتوه‌ بۆ جێخستن‌و سه‌پاندنی شیوازێکی ئیسلامیزه‌کراوی په‌یوه‌ندییه‌کانی جێنده‌ر که‌ ژن تیایدا پله‌ دوه‌..

کیشه‌ی سه‌ره‌کی من ونبونی ده‌نگ‌و ڕه‌نگی ڕاسته‌قینه‌ی ژنانه‌ له‌کوردستان سه‌ره‌رای کرانه‌وه‌ی کوردستان وهاتنه‌ مه‌یدانی کۆمه‌ڵێک ڕێکخراوی ژنانە له‌ڕاسته‌وه‌ بۆ چه‌پ، هەمویان دروستکراوی حیزبه‌کان بون، دیارە تاڕاده‌یه‌ک کاری باشیان کردوه‌ له‌سه‌ر پرسی ژن‌و دیبه‌یتێکیان دروستکردوه‌. به‌ڵام هیچ کامیان نه‌یانتوانیوه‌ نوێنه‌رایه‌تی کێشه‌ی ژنی کورد بکه‌ن. ئه‌م ڕێکخراوانه‌ زۆرتر نوخبه‌یه‌کی تێدا باڵادەست دەبون، کە به‌نه‌فه‌س وگوتارێکی زاڵی پیاوانه‌وه‌ ده‌چونه‌ شه‌ڕی یه‌کترو دواتریش پرسی ژنان. دیاره‌ ئه‌م مۆدێله‌ به‌سه‌رچوو جێگره‌وه‌که‌ی بۆته‌ ڕێکخراوی دیکە، که ‌هه‌م له‌لایه‌ن حکومه‌تی هه‌رێم‌و هه‌م له‌لایه‌ن وڵاتانی ده‌ره‌وه‌ بودجه‌ وه‌رده‌گرن، بەمەش ناچارن به‌ پێی ئه‌جێنداکانی ئه‌وان کاروچالاکی ئه‌نجام بده‌ن. خەمی من له‌وه‌دایه،‌ که ‌ئێمه‌ هیچ کات خاوه‌نی بزوتنه‌وه‌یه‌کی ژنان نه‌بوین له‌کوردستاندا، توانیبێتی گوتارێکی ژنانه‌و تۆکمه‌ بنیات بنێ، که‌ له‌به‌رامبه‌ر ئه‌م ئیسلامیزه‌کردن‌و به‌نه‌ته‌وه‌ییە هەڵەکردنه‌ی پرسی ژندا خاوه‌ن قسه‌و پلاتفۆرمی خۆی بێت، بتوانێت‌ هۆشیارییه‌کی ژنانه‌ی دروستکردبێت. بۆشاییه‌کی فیکری عه‌مه‌لی زۆر هه‌ستیپێده‌کرێ له‌کوردستاندا که ‌پێویسته‌ کار بۆ تێگه‌یشتن لێی‌و شیکاری بکه‌ین بۆ ئه‌وه‌ی بتوانین مێتۆدی کارکردن‌و ئه‌نالایزکردنمان بۆ ڕوداوه‌کان‌و دیارده‌کان له‌کوردستان زانستیترو پشتبه‌ستوتربێت به‌فیکرو تیۆری ئه‌لته‌رناتیڤ.

کاردانه‌وه‌وکەمپین‌و پرۆتێستکردن له‌دژی ئه‌م کۆنفرانسە‌ی ئه‌نجومه‌نی خانمان، وه‌زاره‌تی ئه‌وقاف، گرنگه‌و ئاشکراکرندنی ئه‌جێنداکانیان‌و بێده‌نگنه‌بون له‌چه‌واشه‌کاری‌و زاڵکردنی گوتاری ئیسلامی به‌سه‌ر پرسی ژندا کارێکی ده‌ستبه‌جێی ئێمه‌یه‌. له‌هه‌مانکاتدا به‌گرنگی ده‌زانم، که‌ ئێمه‌ی ژنان خوێندنه‌وه‌ی خۆمان هه‌بێت بۆ ئه‌م هه‌وڵانه، وه‌کو ڕوداوێکی ڕاگوزه‌ر سه‌یری نه‌که‌ین. به‌ڵکو ئه‌مه‌ وه‌ک به‌شێک‌ له‌پرۆسه‌یه‌کی هێمنی ئیسلامیزه‌کردنی په‌یوه‌ندییه‌کانی جێنده‌ر، وەک زاڵبونی دیسکۆرسی ئیسلامی به‌سه‌ر پرسی ژندا مامه‌ڵه‌ی له‌گه‌ڵ بکه‌ین که‌ دواتر باجه‌که‌ی خودی ژنان ده‌بێت ته‌حه‌مولی بکه‌ن. بێگومان باجەکەی دیکە کۆمەڵگەی مەدەنی دەیدات. ئاماده‌بونی ئەم هەمو مه‌لاو وه‌زاره‌تی ئه‌وقاف‌و کۆمه‌ڵێک داموده‌زگای دینی له‌بڕیار دروستکردن له‌سه‌ر پرسی ژن مەترسییە لەسەر کۆی دروستبونی کۆمەڵگەی مەدەنی‌و ناکرێ ڕاگوزه‌ربێت.

بەستەری هەمیشەیی بۆ ئەم بابەتە: http://www.owfi.info/KU/?p=128

رێکخراوی ئازادی ژنان له عێراق (OWFI)
owfi.info 2014 © All rights reserved


Hosting & Design: 1997-2014 Chrakan.com