ئەرشیفی هاوپۆلەکان: وتار

ڕه‌خنه‌ی فێمینیستی

10631143_10152682429494512_1039130772918046632_o

(لوس ئیریگاری -Luce Irigaray) خانمه‌ فه‌یله‌سوف و فێمینیستی به‌لجیکی

هۆزان محمود /

نوسین و ‘زمانی’ ژنانه‌ له‌ دونیایه‌کی پیاوانه‌دا/

زمان ونوسینی ئه‌ده‌بی ، گێڕانه‌وه‌ و نوسینه‌وه‌ی میژوو کۆمه‌ڵێک بوارن که‌ تائه‌م ساته‌ش ڕه‌خنه‌ی زۆری له‌سه‌ره‌. لێکۆڵه‌ره‌ فێمینیسته‌کان ڕه‌خنه‌ی گه‌وره‌یان له‌سه‌ر نوسینه‌وه‌ی مێژوو هه‌یه‌ چونکه‌‌ له‌لایه‌ن پیاوانه‌وه‌ نوسراوه‌ و ته‌نها سه‌روه‌ری و ده‌ستکه‌وت و شه‌ڕو داهێنانه‌کانی پیاوی تیا نوسراوه‌ته‌وه‌. له‌ کتێبه‌ مێژوویه‌کاندا ژنان په‌راوێزخراون و هه‌ڵدراونه‌ته‌ ده‌ره‌وه‌ی مێژوو. لێکۆڵه‌رومێژوونوسه‌ فێمینیسته‌کان به‌شیكی زۆر له‌ لێکۆڵینه‌وه‌کانیان ته‌رخان کرد بۆ ڕه‌خنه‌گرتن له‌و مێژووه و مێژوونوسانی پیاو‌. نوسینه‌وه‌ی مێژوو له‌ ڕوانگه‌یه‌کی فێمینیستی و ده‌رخستنی ڕۆڵ و بوون و داهێنان و ده‌ستکه‌وته‌کانی ژنان بووه‌ بوارێکی گرنگی ڕه‌خنه‌ی فێمینیستی سه‌ده‌ی ڕابوردوو. نوسینه‌وه‌ی ئه‌م مێژووه‌ و ده‌رخستنی ده‌ور و نه‌خشی ژنان کار ئاسانی کرد بۆ لێکۆڵینه‌وه‌ی ئه‌ده‌بی ژنان. له‌ ڕێگه‌ی دۆزینه‌وه‌ی سه‌ره‌تای نوسین و به‌رهه‌می ئه‌ده‌بی ژنان ، توانرا تێگه‌یشتنێک دروست بکرێ له‌سه‌ر ژیان و ڕۆڵ و پێگه‌ی ژن له‌و سه‌رده‌مه‌ی تیایدا بوون. بیرکردنه‌وه‌ی پیاوانه‌/ماسکولین، کولتوری نێرسالاری و باڵاده‌ستی پیاو له‌ زه‌مه‌نه‌ یه‌ک له‌دوا یه‌که‌کان ناڕه‌زایه‌تی و به‌ره‌نگاری فێمینیستی به‌رهه‌م هێناوه‌. فێمینیسته‌کان به‌تایبه‌ت شه‌پۆلی دووهه‌م له‌ ئه‌وروپا و ئه‌مریکا گرنگی یه‌کی زۆیان داوه‌ به‌ شیکاری و هه‌ڵوه‌شانه‌وه‌ی ئه‌م تێگه‌یشتنه‌ دوگم و زاڵه‌ی پیاوانی نوسه‌ر و هونه‌رمه‌ند.
دیاره‌ بوارێکی تری گرنگی مه‌یدانی فێمینیزم سیاسه‌ت و دیاریکردنی ستراتیژو پلانی جیاواز بۆ به‌ده‌ستهێنانی ماف و ئازادی و یه‌کسانی له‌ کۆمه‌ڵگه‌دا بووه‌. له‌پاڵ ئه‌مه‌شدا پرسیار دروستکردن و چونه‌ ناو زۆربه‌ی ئه‌و بوارانه‌ی که‌ پێشتر ته‌نها بۆ پیاوان بوون به‌شێکی تری خه‌باتی ژنا‌نه‌. تیۆریزه‌کردن و به‌رهه‌م هێنانی تێگه‌یشتنی تایبه‌ت به‌ پرسی ژن، جێنده‌ر وسێکسوالیتی له‌ هه‌موو بواره‌کاندا به‌تایبه‌ت له‌ حه‌فتاکانی سه‌ده‌ی ڕابردوه‌وه‌ ده‌ستی پیکرد. گرنگه‌ له‌ بیری نه‌که‌ین که‌ هه‌ندێک له‌ پیاوانی نوسه‌ر و ڕوناکبیر وه‌ سیاسی زۆرجار به‌شداربون له‌ به‌ره‌نگاربونه‌وه‌ی ئه‌م دۆگما کۆمه‌ڵایتی یانه‌. بۆ نمونه‌ جۆن ستیوارت میل له‌ نوسینی (به‌کاڵاکردنی ژنان-The Subjection of Women 1869) وه‌کو به‌شداری یه‌کی گرنگ هه‌ژمار ده‌کرێ له‌ نوسینی فێمینیستی. هه‌روه‌ها کتێبی (ڕه‌چه‌ڵه‌کی خێزان-The Origins of the Family 1884) که‌ له‌لایه‌ن فرێدریک ئه‌نگلسه‌وه‌ نوسراوه‌، به‌ بنه‌مایه‌کی گرنگ داده‌نرێ بۆ شیکاری و هه‌روه‌ها تێگه‌یشتن له‌رزگاربوون له‌ په‌یوه‌ندی یه‌ کۆمه‌ڵایتی و خێزانی یه‌کان، که‌له‌سه‌ر بنه‌مای به‌رژه‌وه‌ندی کۆمه‌ڵگه‌ی سه‌رمایه‌داری دامه‌زراون. لێره‌وه‌ فێمینیسته‌کان کۆمه‌ڵگه ‌و شارستانیه‌تی خۆرئاوایان به‌ باوک سالار ، چه‌وسێنه‌ر، وه‌ نێرسێنته‌ر له‌قه‌ڵه‌م داوه‌. له‌و باوه‌ڕه‌دا بوون، مادامه‌کی شارستانیه‌تی خۆرئاوا نێرسێنته‌ر/فالۆس سێنترێکه‌ که‌واته‌ خاوه‌نی زمانێکی پیاوانه‌یه‌ و پیاوگه‌رایانه‌یه‌.
قوتابخانه‌ی فێمینیزمی فه‌ره‌نسی له‌ حه‌فتاکانی سه‌ده‌ی بیستدا که‌وتنه‌ ڕه‌خنه‌گرتن له‌ (زمان) وه‌ک میدیۆمێک بۆ به‌رهه‌م هێنان و چه‌سپاندنی نۆرم و به‌ها کۆنه‌پارێزه‌کان و جیاکاری یه‌ جێندره‌ری یه‌کان. خانمه‌ ناوداره‌کانی قوتابخانه‌ی فه‌ره‌نسی ( هێلین سیکسو، لوس ئیریگاری، جولیا کریستیڤا، مۆنیک ویتیگ و ئه‌وانیتر) له‌ حه‌فتاکانی سه‌ده‌ی ڕابردوو که‌وتنه‌ ڕه‌خنه‌گرتن له‌ زمان. وه‌ ئه‌مانه‌ دژی بیری ماسکولینیست بوون. کۆک بوون له‌سه‌ر شیکاری کولتوری خۆرئاوا وه‌ک چه‌وسێنه‌ر و‌ فالۆس سێنتریک/نێرگه‌را. شارستانیه‌تی خۆرئاوا له‌سه‌ر ده‌ستی پیاوی سپی دروست بووه‌، زۆرجار فێمینیسته‌کان ده‌ڵێن ڕه‌نه‌یسانس بۆ ژنان نه‌بووه‌، ڕۆشنگه‌ری و فه‌لسه‌فه‌ی خۆرئاوا ‌ له‌ سه‌ره‌تادا ژنی خستۆته‌ ده‌ره‌وه‌ی خۆی، ته‌نانه‌ت مۆدێرنه‌ش‌ ژنان‌ کێشه‌یان هه‌یه‌ له‌ناویدا. فێمینیسته‌کان له‌وباوه‌ڕه‌دا بوون که‌ پیاوی سپی خۆی به‌ نێوه‌ندی جیهان داده‌نێت، (سپی، ئه‌وروپی چینی ده‌سه‌ڵاتدار. وه‌ دونیای ده‌ره‌وه‌ی خۆی به‌ “ئه‌ویتر-The other” ناوزه‌د ده‌کات و کاتێک مانا په‌یدا ده‌کات که‌ په‌یوه‌ندی به‌ پیاوی سپی یه‌وه‌ هه‌بێت وه‌کو پیاو/باوک، وه‌ خاوه‌نی فالۆس). ئه‌م خۆ به‌ سێنته‌ر زانینه‌ له‌ ڕێگای دین و زمان و فه‌لسه‌فه‌وه‌ ڕاگیراوه‌. ئه‌م خۆ به‌ مه‌زن زانینه‌ی پیاوی سپی نه‌ک ته‌نها له‌سه‌ر ژیرده‌سته‌یی ژنی سپی به‌رهه‌م هاتووه‌، به‌ڵكو ئه‌م خۆ به‌ مه‌زن زانینه‌ له‌ ئاست ئه‌ویتر که‌ (سپی) نییه خۆی پێناسه‌ ده‌کاته‌وه‌‌.
قسه‌ کردن، نوسین، به‌کارهێنانی زمان له‌م ڕوانگه‌ خۆ به‌ مه‌زن زانینه‌وه‌ ده‌ستبه‌سه‌رداگرتنی دونیایه‌ به‌ شێوه‌یه‌کی سیمبۆلیک وه‌ له‌ ڕێگه‌ی ‌هێزی شه‌فه‌وی یان زاره‌کیه‌وه‌ ‌ verbal mastery)). پیاوی سپی باڵاده‌ست که‌ ئیمتیازی سپی بوون و پیاو بوونی هه‌یه‌ به‌رده‌وام ژنی خستۆته‌ ده‌ره‌وه‌ی مێژوو، فه‌لسه‌فه‌ و سیاسه‌ت و ئه‌ده‌به‌وه‌. گوتاری سیمبۆلیک یان دیسکۆرسکی سومبولیک (Symbolic discourse) له‌ کۆنتێکستی جیاوازدا ئامرازێکی تره‌ بۆ به‌کاڵاکردن و به‌ شمه‌ک کردنی دونیا، قسه‌کردنه‌ به‌ نوێنه‌رانه‌تی هه‌موان به‌ژنانیشه‌وه‌. ژنانی قوتابخانه‌ی فێمینیسمی فه‌ره‌نسی به‌تایبه‌ت خاتوو هێلێن سیکسو زمان ده‌خاته‌ ژیر ڕه‌خنه‌و بانگه‌واز ده‌کات بۆ نوسینێک که‌ ژنانه‌ بێت. به‌و مانایه‌ی زمان و نوسینه‌کان ببێته‌ جیگای ده‌ربڕین و باس له‌ خودی ژن بکات، باس له‌ جه‌سته‌ و حه‌زه‌ سێکسوالیه‌کانی ژن بکات. (هێلێن سیکسو- Hélène Cixous) خانمه‌ فه‌یله‌سوفی فه‌ره‌نسی ساڵی 1975 له‌ ئێسا گرنگه‌که‌یدا له‌ ژێر ناوی پێکه‌نینی مێدۆسا- The Laugh of the Medusa ده‌ڵێت: ” ژن ده‌بێت خۆی بنوسێته‌وه‌: له‌باره‌ی ژنه‌وه‌ بنوسێت و ژن بهێنێته‌ نوسین که‌ به‌شێوه‌یه‌کی توندوتیژ دوورخراونه‌ته‌وه‌ لێی، هه‌روه‌ک چۆن له‌ جه‌سته‌ی خۆیان دوورخراونه‌ته‌وه‌”.
تا ئه‌و ساته‌ وه‌خته‌ش که‌ ئه‌م خانمانه‌ و به‌ر له‌مانیش ڕۆمانوسی گه‌وره‌ی به‌ریتانی ڤێرجینیا ۆلف باسی له‌ گرنگی نوسینی ژنانه‌ کردبوو. به‌هۆی ئه‌و به‌ربه‌ستانه‌ی که‌ زمانی ئینگلیزی بۆی دروستکردبوو له‌ کاتی نوسینی ڕۆمانه‌کانیدا. پیاوانی نوسه‌ر زۆر به‌ ئاسانی زمان به‌کار دێن بۆ باسکردن و گێڕانه‌وه‌ی چیرۆکی سێکسوالی پاڵه‌وانه‌کانی و سێکس کردن له‌گه‌ڵ ژنان. له‌کاتێکدا ژنه‌ ڕۆمان نوسه‌کان زۆر به‌ربه‌ستیان هه‌بووه‌ له‌ به‌یانکردنی هه‌ست و حه‌ز و ئاره‌زه‌وه‌ سێکسوالی یه‌کانی ژنه‌ پرۆتاگۆنیسته‌کان له‌ رۆمان و شیعر و نوسینه‌کانیاندا.
(لوس ئیریگاری -Luce Irigaray) خانمه‌ فه‌یله‌سوف و فێمینیستی به‌لجیکی سه‌ر به‌ قوتابخانه‌ی فێمینیزمی فه‌ره‌نسی له‌و باوه‌ڕه‌دایه‌ که‌ حه‌زی سێکسوالی ژنان Jouissance) ) ناکرێ له‌ ڕێگه‌ی زمانێکی باڵاده‌ستی، به‌فه‌رمانکراو وه‌ پیاوانه‌ ده‌ربڕدرێ. هه‌روه‌ها باوه‌ری وه‌هایه‌ که‌ ژنان زۆربه‌ی به‌شه‌کانی له‌شیان ئۆرگانی سێکسیه‌، ژنان جه‌سته‌یان شوێنی زیاتری هه‌یه‌ بۆ چێژ وه‌رگرتن له‌ سێکس، هه‌ربۆیه‌ش زمانێکی ژنانه‌ باشتر ده‌توانێت ده‌ربڕینی هه‌ست و سۆزی ژن وێنا بکات، نه‌ک زمانێکی پیاوگه‌رای فالۆس سێنتریک .
بێگومان هه‌ر تیۆرێکی بوێرانه‌ بێ ڕه‌خنه‌ نییه‌، هه‌ردووخانمه‌ فێمینیستی سه‌ر به‌ قوتابخانه‌ی فه‌ره‌نسی سیکسو و ئێریگاری ڕه‌خنه‌یان لێگیراوه‌ به‌وه‌ی که‌ گشتگیربوون و داهێنانی زمانێکی ژنانه‌ و جیاکردنه‌وه‌ی له‌ پیاو کارێکی هه‌ڵه‌ بێت‌. ئه‌م دوو خانمه‌ هاوڕان له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی که‌ ژنان به‌ درێژایی مێژوو کورت کراونه‌ته‌وه‌ بۆ (بونه‌وه‌ری سێکسی) و ئۆبجێکتێکی چێژ بۆ پیاو. له‌ شیوه‌ی (سۆزانی یان پاکیزه‌، هاوسه‌ر یان دایک) وه‌ ڕێگه‌یان لێگیراوه‌ له‌وه‌ی هه‌ست و سۆز و حه‌زی سێکسوالی خۆیان وه‌ک خودێک/ئیندیڤیدوالێک له‌ ڕیگه‌ی زمان و نوسینه‌وه‌ ده‌ربڕن. هه‌موو ئه‌و لێکۆڵینه‌وه‌ و‌ ڕه‌خنانه‌ له‌سه‌ر وێنای ژن ونبوونی ده‌نگی ژنان له‌ ئه‌ده‌ب و زماندا خزمه‌تێکی زۆری کردووه‌ به‌ گۆڕینی بنه‌ڕه‌تی له‌ دونیابینی نوسه‌رانی ئه‌م سه‌رده‌مه‌ی ئێستادا‌.

سه‌رچاوه‌کان:
• Marks, Elaine. “Women and Literature in France.” Signs: Journal of Women in Culture and Society 3.4 (1978): 832-42

• Ann R. Jones, “Writing the Body: Toward an Understanding of “L’Ecriture Feminine” Feminist Studies, Vol. 7, No. 2. (1981), pp. 247-263

• Cixous, Hélène. “The Laugh of the Medusa.” New French Feminisms. Elaine Marks and Isabelle de Courtivron, eds. New York: Schocken, 1981- 253.

• Irigaray, Luce. Speculum of the Other Women. Trans. Gillian G. Gill. Ithaca: Cornell UP, NY

http://issuu.com/chawder_news/docs/484/0

بەستەری هەمیشەیی بۆ ئەم بابەتە: http://www.owfi.info/KU/?p=227

ڕۆژی ڤالانتاین‌و پیاوه‌ گیرفانخاڵییه‌كان

1005837_10152109037999512_743496652_nئه‌وه‌ی به‌شێوه‌یه‌كی سه‌رسوڕهێنه‌ر له‌كوردستاندا به‌دی ده‌كرێ خۆ سه‌رقاڵكردنه‌ به‌ڤالانتاینه‌وه‌ له‌14ی فێبرایه‌ردا. له‌م ڕۆژه‌دا به‌تایبه‌ت پیاوان به‌پێخۆشبونی خۆیان بێت یان ‌وه‌ك چاولێكه‌ریی بێت ده‌كه‌ونه‌ ‌كڕینی گوڵ‌و دیاری گرانبه‌ها بۆ یار‌و هاوسه‌ره‌كانیان. ئه‌وه‌ی من ده‌یبینم له‌ڕێگه‌ی ئه‌و ‌وێنانه‌وه‌ كه‌ پۆست ده‌كرێنه‌ سه‌ر فه‌یسبوكی هاوڕێ كورده‌كانم، ئه‌وه‌یه‌ كه‌ ئه‌م بۆنه‌یه‌ خه‌ریكه‌ ده‌چێته‌ قاڵبی جه‌ژنێكی نه‌ته‌وه‌یی یان دینی ‌وه‌ك ڕه‌مه‌زان‌و قوربانه‌وه‌. خوێندنەوەدرێژە »

بەستەری هەمیشەیی بۆ ئەم بابەتە: http://www.owfi.info/KU/?p=212

شەرەفپارێزیی کورد لەفیلمێکی بەریتانیدا

Banaz-Mahmod-murdered-010 کەناڵی ITV بەریتانی، فیلمێکی دیکۆمێنتاری دەربارەی کچە کوردێک، کە بەناوی شەرەفپارێزییەوە کوژراوە دەخاتەرو. ماوەی فیلمەکە 48 دەقیقەیەو چوار ساڵی خایاندوە بۆ بەرهەمهێنانی. ناوەرۆکی چیرۆکی ئەو فلیمە باسی تەواوی ژیانی بەناز مەحمودو خێزانەکەی لەخۆدەگرێت، هەرلەسەرەتای هاتنیان لەباشوری کوردستانەوە تاکۆتاییهێنان بەژیانی بەناز لەبەریتانیا.  خوێندنەوەدرێژە »

بەستەری هەمیشەیی بۆ ئەم بابەتە: http://www.owfi.info/KU/?p=205

پرسی ژنی کورد له‌نێوان به‌نه‌ته‌وه‌یکردن‌و ئیسلامیزه‌کردندا.

logo-OWFI-KUهۆزان مه‌حموود : به‌پێی هه‌واڵێک که‌ له‌ماڵپه‌ری (وارڤین) بڵاوبۆته‌وه،‌ گوایه‌ بەبۆنەی ڕۆژی جیهانی ژن (هەشتی مارس)، کۆنفرانسێک له‌ژێر ناونیشانی (بەرەو پتەوكردنی ڕۆشنبیرییەكی ئیسلامی هاوسەنگ سەبارەت بەپێگەو ڕۆڵی ئافرەت لەكۆمەڵگەدا) له‌ڕۆژانی 5‌و 6ی مارس سازده‌‌درێت. ئەو كۆنفرانسە وەزارەتی ئەوقاف بەهاوكاری وهەمئاهەنگی لەگەڵ هەریەك لە(لیژنەی ئەوقاف‌و كاروباری ئاینی لەپەرلەمانی هەرێمی كوردستان)، (یەكێتی زانایانی ئاینی ئیسلامی)و ( كۆربەندی هزری ئیسلامی) لەگەڵ (ئەنجومەنی باڵای خانمان) ئەنجامده‌درێت. ‌ خوێندنەوەدرێژە »

بەستەری هەمیشەیی بۆ ئەم بابەتە: http://www.owfi.info/KU/?p=128

من یاخود پەردەی کچێنی؟

ئیفان ئه‌لده‌راجى
وه‌رگێڕانى: سه‌رکه‌وت جه‌لال دەباغ

پێناسە زانستیەکەی پەردەی کچێنی: پەردەیەکی تەنکە لەناو زێدا بەقوڵایی چەند سانتیمەترێک، دوای خستنەناو لێکدەکرێتەوەو دەدڕێت، ئەگەر لە رێگای چالاکیی سێکسی بێت یان شتێکی تر. خوێندنەوەدرێژە »

بەستەری هەمیشەیی بۆ ئەم بابەتە: http://www.owfi.info/KU/?p=122

ئیسلامییه‌کان ئه‌یانه‌وێت به‌ زۆر ناسنامه‌ی ئیسلامی بسه‌پێنن به‌سه‌ر هه‌موو خه‌ڵکی کوردستاندا

تا چه‌ند گه‌شبینی به‌ گۆرینی ماده‌ی حه‌وتی ده‌ستوری هه‌رێمی کوردستان، ئه‌گه‌ر ئه‌م پرۆسه‌یه‌ سه‌رکه‌وتوو نه‌بوو… چی هه‌نگاوێکی تر به‌ گرنگ ده‌زانن ؟ خوێندنەوەدرێژە »

بەستەری هەمیشەیی بۆ ئەم بابەتە: http://www.owfi.info/KU/?p=59

سەبارەت بەتوندوتیژی دژی ژنان بەرپرسانی هەرێم لێدوانی دژبەیەک دەدەن.

ئا: سارلین

 

لەکاتی زنجیرە چالاکییەکانی هەڵمەتی نیشتمانی بۆ بەرەنگاربونەوەی توندوتیژی دژ بەئافرەتان یەکێک لەبەرپرسانی هەرێم باسی لەوە کرد، کە لە ٢٠٠٧ ەوە حکومەتی هەرێم هەڵمەتی بەرەنگاربونەوەی توندوتیژی راگەیاندوە، بەڵام ئەوەی ئامارەکان پێماندەڵێن زۆر مەترسیدارن، چونکە بەپێی ئەو ئامارانەی لە ٢٥-نۆڤەمبەرداو لەو هەڵمەتە ١٦ رۆژییەدا خرانەڕو لەماوەی 10 مانگی ڕابردودا ٣٩ ژن کوژراوەو ٣٨ ژن خۆیان کوشتووە کە ئەمەش ئامارێکی زۆر ترسناکە، سەیر لەوەدایە ئەم وتارە لەکاتێکدایە کە بەرپرسانی حکومەت بەناو هەوڵدەدەن بۆ کەمبونەوەی توندوتیژیەکان چ لەسەر ئاستی کۆمەڵگەو چ بەجۆری‌ کارکردنیان لەیاساکانداو پاراستنی مافی ژنان بەیاسا بەرەوپێشەوە بروات، بەڵام ئامارەکان هەر جێگەی نیگەرانین. ئاوێنە سەبارەت بەو لێدوان‌و ئامارە دژبەیەکانە ئەم چاوپێکەتنانەی ئەنجامدا.

 

 

 

تامان شاكر سه‌باره‌ت به‌و وتانه‌ی‌ به‌رپرسانی‌ هه‌رێم: پێشكه‌وتنی كۆمه‌ڵگه‌ له‌روانگه‌ی په‌یوه‌ندی مرۆڤه‌كان له‌گه‌ل یه‌كترو په‌یوه‌ندیان به‌واقیعی كۆمه‌ڵگه‌وه‌و چۆنیه‌تی به‌ده‌ستهێنانی ژیانێكی باش له‌كۆمه‌ڵگه‌یه‌كی دادپه‌روه‌ر سه‌یرده‌كرێت.

 

 

له‌كۆمه‌ڵگه‌ پێشكه‌وتوو دواكه‌وتوه‌كاندا، یه‌كسانی‌و دادپه‌روه‌ری‌و سه‌روه‌ری یاسا، جه‌وهه‌رو دڵی كۆمه‌ڵگه‌یه‌، له‌روی سیاسی‌و ئابوری‌و رۆشنبیری كۆمه‌ڵایه‌تییه‌وه‌. به‌بونی دڵی كۆمه‌ڵگه‌ كه‌ یه‌كسانییه‌ مرۆڤ ده‌توانێت به‌خۆشی‌و بێ توندوتیژی‌و چه‌وسانه‌وه‌ی جه‌سته‌یی‌و ده‌رونی بژیت.

 

 

لێره‌دا ئێمه‌ ده‌پرسین له‌كۆمه‌لگه‌ی كوردیدا كام له‌م یاساو رێسایانه‌ به‌دی ده‌كرێت، حكومه‌ت‌و حیزب كام له‌م خۆشگوزه‌رانییانه‌یان بۆ خه‌ڵك دابینكردوه‌،بونی به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی به‌دواداچونی توندوتیژی‌و دامه‌زراندنی ئه‌نجومه‌نی خانمان نه‌یانتوانیوه‌ له‌توندوتیژییه‌كانی نێو كۆمه‌ڵگه‌ كه‌م بكه‌نه‌وه‌، له‌گه‌ڵ‌ دامه‌زراندنی هه‌ر ده‌زگایه‌كی له‌و شێوه‌ توندوتیژییه‌كان زیاترو ترسناكتربون‌و زیادیانكردوه‌، له‌به‌ر ئه‌وه‌ی كۆمه‌لگه‌ی كوردی ئاماده‌یی هه‌یه‌ بۆ موماره‌سه‌كردنی توندوتیژی، ره‌نكه‌ ده‌ستورو یاساكان بتوانن ئه‌و مافه‌ی ژنێكی ئه‌ڵمانی هه‌یه‌تی بیدا به‌ژنانی كورد، به‌ڵام ئه‌وه‌ كۆمه‌ڵگه‌ی كوردییه‌ ئه‌و مافانه‌مان لێده‌ستێنێته‌وه‌، له‌به‌ر ئه‌وه‌ی دابونه‌ریته‌كان به‌ هێزترن له‌حوكمی یاساكان، بۆیه‌ به‌دامه‌زراندنی كۆمه‌ڵه‌ ژنێكی ناو حیزبه‌كان‌و به‌رێوه‌بردنی هه‌ڵمه‌تی16 رۆژی به‌ره‌نگاربونه‌وه‌ی توندوتیژی هیچ شتێك له‌مه‌سه‌له‌كان ناگۆرێت.

 

 

رۆشنبیری له‌كۆمه‌ڵگه‌ی كوردی ئه‌وه‌نده‌ به‌رز نییه‌، زۆر كه‌من ئه‌و ژنانه‌ی سكاڵا له‌سه‌ر پیاوه‌كانیان تۆمار ده‌كه‌ن، له‌به‌ر ئه‌وه‌ی په‌یوه‌ستن به‌كلتوری شه‌رمه‌وه‌، كاتێك هاوسه‌نكی‌و یه‌كسانی له‌نێو تاكه‌كان نه‌ما یه‌كێ ده‌بێته‌ خاوه‌نی ئه‌وی تر، ئه‌و یه‌كه‌ش كه‌ پیاوه‌ بۆ ئه‌وه‌ی خۆی بسه‌لمینێ مه‌وجه‌كانی توندوتیژی ناخی له‌ماڵه‌وه‌ به‌تاڵده‌كاته‌وه‌، هۆكاره‌كه‌شی ئه‌وه‌یه‌ كه‌دادگاكان‌و دادوه‌ری گشتی، رۆلی خۆیان نه‌بینیوه‌ له‌سه‌ره‌تای سه‌رهه‌ڵدانی كوشتن‌و سوتانی ژنانه‌وه‌ تا ئه‌مڕۆ مه‌به‌ستم له‌و كاته‌وه‌ی ئه‌م دیارده‌یه‌ له‌نه‌وه‌ده‌كانه‌وه‌ له‌حاڵه‌ته‌وه‌ بو به‌ دیارده‌..

 

 

 

كه‌واته‌ چاره‌سه‌ر گۆڕینی ئه‌قڵی كۆمه‌ڵگه‌یه‌ ئه‌و كۆمه‌ڵگه‌یه‌ی له‌جه‌سته‌ زیاتر له‌ژن ناڕوانێ، من له‌گه‌ڵ‌ گۆڕینی یاساكانم كه‌ حكومه‌ت‌و په‌رله‌مان خۆیان پێوه‌ سه‌رقاڵكردوه‌، به‌ڵام گۆڕینی یاساكان به‌بێ بونی هه‌ڵمه‌تی هۆشیاركردنه‌وه‌ی كۆمه‌ڵایه‌تی سودێكی نییه‌و یاسا به‌بێ هۆشیاری ده‌بێته‌ نوسراوێكی له‌بیرچۆوه‌، ده‌بێ حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان به‌دوای ئه‌و هۆكاره‌ مێژوییانه‌ بگه‌ڕێت كه‌ بونه‌ته‌ هۆكاری دواكه‌وتنی كۆمه‌ڵایه‌تی‌و ئابوری‌و سیاسی كۆمه‌ڵگه‌ی كورده‌واری ئه‌گه‌ر بیه‌وێ كێشه‌كان به‌گشتی‌و كێشه‌ی ژن به‌تایبه‌تی چاره‌سه‌ربكات.

 

 

 

چونكه‌ كاركردن به‌و شێوازه‌ی ئه‌مڕۆ واته‌ لاوازی رێكخراوه‌كانی ژنان‌و نه‌بونی ئازادی‌و دادپه‌روه‌ری له‌كۆمه‌ڵگه‌دا، ئاین ده‌بێته‌ مه‌رجه‌ع نه‌ك ته‌نها له‌لایه‌نی خه‌ڵكی ئاسایی به‌ڵكو له‌لایه‌ن حكومه‌تیشه‌وه‌و ئه‌م دۆخه‌ به‌ناوی شه‌ریعه‌ته‌وه‌ به‌رده‌وامی ده‌بێت.

 

 

 

لێدوانه‌كانی به‌رپرسانی‌ هه‌رێم سه‌باره‌ت به‌كه‌مبونه‌وه‌ی توندوتیژی، به‌رهه‌می راپۆرت‌و قسه‌ی ئه‌و كه‌سانه‌یه‌ كه‌ له‌م بواره‌دا كارده‌كه‌ن‌و داتاكان به‌ئه‌مانه‌ته‌وه‌ ناگه‌یه‌ننه‌ سه‌روی خۆیان‌و له‌ده‌ستدانی ئه‌و سامانه‌ مرۆییه‌، كه‌ رۆژانه‌ له‌كوردستان له‌ده‌ستی ده‌ده‌ین، خۆی له‌ماف‌و ئیمتیازاتی ئه‌و كه‌سانه‌ ده‌بینێته‌وه‌ كه‌ له‌سه‌روی خۆیانه‌وه‌ به‌ناوی یارمه‌تی ژنانی كوردستان به‌ده‌ستی ده‌هێنن، سه‌ركه‌وتن‌و هۆشیاری هه‌ر به‌رپرسێك به‌رامبه‌ر به‌ كێشه‌و روداوه‌كانی نێو كۆمه‌ڵگه‌، په‌یوه‌سته‌ به‌و ستافه‌ی كه‌ كار له‌گه‌ڵ‌ ئه‌و به‌رپرسه‌ ده‌كه‌ن له‌هه‌ر بوارێكدا.

 

 

من پێموانییه‌ به‌رپرسانی‌ هه‌رێم له‌سه‌ری كه‌س بده‌ن، ئه‌گه‌ر ئاماره‌كانی به‌دروستی بگه‌یه‌ننه‌ ده‌ستی‌و له‌راستی روداوه‌كان ئاگاداری بكه‌نه‌وه‌، بۆ ئه‌وه‌ی نه‌یخه‌نه‌ به‌رده‌م هه‌ڵه‌ی ئاواوه‌، كه‌ جێگه‌ی سه‌رسوڕمان بێت بۆ زۆربه‌ی ئه‌وانه‌ی له‌ده‌ره‌وه‌ی ئه‌و رێكخراو دامه‌زراوانه‌ كار ده‌كه‌ن.

 

 

ئه‌م لێدوانانه‌ یارمه‌تی ژنان ناده‌ن، ئه‌كتیڤكردن‌و هۆشیاركردنه‌وه‌ی كۆمه‌ڵگه‌و سه‌روه‌ری یاساو جیاكردنه‌وه‌ی دین‌و حیزب له‌ده‌وڵه‌ت‌و كه‌مكردنه‌وه‌ی چه‌ك له‌نێو ماڵه‌كان‌و به‌رێوه‌بردنی سیاسه‌تێكی رون سه‌باره‌ت به‌ كێشه‌ كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان به‌تایبه‌تی كێشه‌ی ژنان، نه‌ك دامه‌زراندنی رێكخراوو ئه‌نجومه‌نی حیزبی ته‌نها بۆ ئه‌وه‌ی هه‌بن، ئه‌و رێكخراوو به‌رێوه‌به‌رایه‌تییانه‌ ناتوانن هیچ له‌عه‌قڵی پیاوێكی كورد كه‌ له‌ناوجه‌رگه‌ی ئه‌وروپادا ژنه‌كه‌ی ده‌كوژێ بگۆڕن، ده‌بێ به‌جیدی دان به‌گه‌وره‌یی كێشه‌كه‌دا بنێین، تا بتوانین چاره‌سه‌ری گونجاوی

 

بۆ بدۆزینه‌وه‌.

 

هۆزان مەحمود چالاکوانی بواری ژنان سەبارەت بەوتارەکانی بەرپرسانی هەرێم وتی: ئه‌م وتارانه‌ فه‌رقێکی نییه‌ له‌گه‌ڵ وتاره‌کانی تریان سه‌باره‌ت به‌زۆر کێشه‌و قه‌یرانی تری سیاسی‌و کۆمه‌ڵایه‌تی که‌ به‌رۆکی به‌خه‌ڵکی کوردستان گرتوه‌. ئه‌م ده‌سه‌ڵاته‌ هه‌میشه‌ به‌م جۆره‌ وتارانه‌ خه‌ڵک له‌تاریکیدا ڕاده‌گرن‌و راستییه‌کان ده‌شارنه‌وه‌. دیاره‌ ئه‌مانه‌ تائێستاش پێیانوایه‌ خه‌ڵکی کوردستان هیچ نه‌زانن‌و باوه‌ر به‌م قسانه‌ ده‌که‌ن. له‌لایه‌کی تریشه‌وه‌ ئه‌مه‌ ئیهانه‌یه‌ به‌خه‌ڵکی کوردستانی ده‌که‌ن، له‌ کاتێکدا هه‌مو ده‌زانین که‌ جۆره‌کانی توندوتیژی‌و تاوان له‌کۆمه‌ڵگادا له‌هه‌ڵکشاندایه‌.

 

 

 

ئه‌مه‌ وته‌ی ده‌سه‌ڵاتێکی خه‌مساردو بێبه‌رنامه‌یه‌ له‌ئاست نیوه‌ی کۆمه‌ڵگادا وه‌ ژیانی هه‌زاران ژنیان بۆ گرنگ نییه‌ که‌ بۆته‌ سوته‌مه‌نی بۆ بێبه‌رنامه‌یی ئه‌وان.

 

له‌راستیدا له‌مه‌ زیاتریان لێ چاوه‌ڕوان ناکرێ، له‌کاتێکدا ژنان له‌ژێر شه‌ق‌و زه‌بروزۆری پیاوانی کۆمه‌ڵگادا ده‌چه‌وسێنه‌وه‌ حکومه‌تی هه‌رێم‌و ژنانی سه‌ر به‌ده‌سه‌ڵات له‌هۆڵه‌ رازاوه‌کانیانه‌وه‌ باس له‌که‌مبونه‌وه‌ی تاوان ده‌که‌ن به‌رامبه‌ر ژنان. ئه‌مه‌ نیشانی ده‌دات که‌ ده‌سه‌ڵات‌و ژنانی سه‌ر به‌و ده‌سه‌ڵاته‌ چه‌نده‌ دورن له‌ژنانی ناو کۆمه‌ڵگاو چه‌نده‌ له‌سه‌ر جه‌سته‌ی سوتاوو کوژراوو بریندارکراوو شه‌ق تێهه‌ڵدراوی هه‌زاران ژنی کورده‌وه‌ موزایه‌ده‌ ده‌کرێ‌و بۆ یه‌ک ساتیش بیرناکه‌نه‌وه‌ که‌ ئه‌مه‌ ئه‌وپه‌ڕی‌ بێڕێزییه‌ به‌مرۆڤبونی ژن ده‌کرێ له‌سایه‌ی ئه‌م ده‌سه‌ڵاته‌ خۆماڵییه‌دا.

 

 

 

ئه‌وه‌ی من هه‌ستی پێده‌که‌م تێگه‌یشتنێکی تابڵێی سه‌یروسه‌مه‌ره‌ هه‌یه‌ له‌سه‌ر ئه‌م بۆنه‌ جیهانییانه‌ی که‌ تایبه‌تن به‌مافی ژنان، بۆ نمونه‌ له‌ 8ی مارس دا ده‌هۆڵ‌و زوڕنا لێده‌ده‌ن‌و ژنان به‌جلی کوردی ره‌نگاوره‌نگ‌و ئاڵتونه‌وه‌ ئاهه‌نگ ده‌گێڕن له‌کاتێکدا ئه‌م بۆنه‌یه‌ ته‌واو سیاسییه‌و پێویسته‌ له‌ئه‌زمونه‌کانی ده‌رس وه‌ربگرین.. ئێستاش هه‌مان مه‌هزه‌له‌ دوباره‌بۆته‌وه‌ ئه‌وه‌تا ئه‌م 16 رۆژه‌ی به‌ره‌نگاربونه‌وه‌ی توندوتیژییه‌ش هه‌روای لێهاتوه‌، کۆمه‌ڵێک ژنی چینی باڵاده‌ست به‌جلی ره‌نگاوره‌نگ‌و ئاڵتون‌و سه‌یاره‌ی ئاخیر مۆدێل‌و موچه‌ی خه‌یاڵی‌و پۆستی باڵاوه‌ له‌خزمه‌ت سه‌رۆکی حکومه‌تی هه‌رێم سه‌ر بۆ چه‌واشه‌کارییه‌کانی ده‌له‌قێنن که‌ سه‌رتاپا دژه‌ ژنه‌.

 

ده‌زانیت به‌س ئه‌وه‌ ماوه‌ ئه‌مانه‌ له‌مه‌ودوا پیرۆزبایی رۆژی وه‌ستانه‌وه‌ له‌دژی توندوتیژی له‌یه‌ک بکه‌ن وه‌کو جه‌ژنی قوربان‌و ره‌مه‌زان.. چونکه‌ ئه‌مانه‌ ئه‌وه‌نده‌ دورن له‌هه‌مو گۆڕانکارییه‌ جیهانی‌و محه‌لییه‌کانه‌وه‌. پێیانوایه‌ له‌به‌ر ئه‌وه‌ی خۆیان” مۆدێرن “نیشان بده‌ن‌و له‌کاروان دوانه‌که‌ون ئیتر به‌هه‌مو شێوه‌یه‌ک ئه‌م بۆنه‌یه‌ پیرۆزبکه‌ن‌و کۆڵێک سه‌روه‌ت‌و سامانی گشتی تێدا خه‌رج بکه‌ن. گرنگه‌ ژنان خۆیان به‌جیا له‌م مه‌هزه‌له‌ی ده‌سه‌ڵاته‌ بێنه‌مه‌یدان. له‌ کوردستان ئه‌وه‌ی پێویسته‌ بکرێ هاتنه‌ مه‌یدانی ژنانی چه‌وساوه‌و زوڵملێکراوه خۆیان یه‌خه‌ی ده‌سه‌ڵات بگرن‌و مافه‌کانی خۆیان به‌ده‌ستبێنن.

بەستەری هەمیشەیی بۆ ئەم بابەتە: http://www.owfi.info/KU/?p=64

دەسەڵات و ئۆپۆزسیۆن كێشەی ژنانیان لەبیركرد.

له‌م ته‌وه‌ره‌ تایبه‌ته‌ی رووبه‌ردا هه‌ریه‌كه‌ له‌ هۆزان مه‌حمود چالاكوانی ژنان و فه‌رید ئه‌سه‌سه‌رد ئه‌ندامی سه‌ركردایه‌تی یه‌كێتی و عه‌بدولستار مه‌جید ئه‌ندامی مه‌كته‌بی سیاسی كۆمه‌ڵی ئیسلامی، دید و بۆچوونی جیاواز له‌هه‌مبه‌ر پرسی په‌راوێزخستنی ژنان له‌كایه‌ سیاسییه‌كان و پاكێجه‌كانی ئۆپۆزسیۆن و پڕۆژه‌كه‌ی ده‌سه‌ڵات ده‌خه‌نه‌ڕوو. خوێندنەوەدرێژە »

بەستەری هەمیشەیی بۆ ئەم بابەتە: http://www.owfi.info/KU/?p=151

هۆزان مه‌حمود: ژنانى په‌رله‌مان و حكومه‌ت دیكۆرن

– له‌ باشووری كوردستان له‌ دایك بووه‌.
– له‌ له‌نده‌نی پایته‌ختی به‌ریتانیا ده‌ژی.
– خوێندكاری ماسته‌ره‌ له‌ زانكۆی له‌نده‌ن.
– سه‌رپه‌رشتی چه‌ندین كه‌مپینی جیهانی كردووه‌ بۆ داكۆكیكردن له‌ مافه‌كانی ژنان. خوێندنەوەدرێژە »

بەستەری هەمیشەیی بۆ ئەم بابەتە: http://www.owfi.info/KU/?p=56

بەرپا كردنی عەدالەتی «شۆڕشگێڕانە» یان بەربەریەت؟

هۆزان مەحمود:  لە پەراوێزی گرتن ، دەستدرێژی جنسی ، كوشتنی قەزافی و وانەكانی كە دەكرێ لێ ی فێربین… دوای چل و دو ساڵ لە حوكمی دیكتاتۆری و قۆرخكردنی دەسەڵات و دەستبەسەراگرتنی سامانی لیبیا بۆ بنەماڵەی قەزافی وە دوای زیاتر لە حەوت مانگ كێشمەكێشی نێوان «شۆڕشگێڕان» و هەوادارانی قەزافی،  سیناریۆكە كۆتایی هات.  خوێندنەوەدرێژە »

بەستەری هەمیشەیی بۆ ئەم بابەتە: http://www.owfi.info/KU/?p=174

Page 1 of 212

رێکخراوی ئازادی ژنان له عێراق (OWFI)
owfi.info 2014 © All rights reserved


Hosting & Design: 1997-2014 Chrakan.com